Mayıs 03 2021 0Yorum

Yaratıcı düşünme nedir?

Yaratıcı düşünme, insan zihninin en değerli ürünlerinden biridir. İnsanın varoluş amaçlarına  hizmet edecek, meydan okuyan başarılara imza atmasını sağlayabilir. Edward De Bono, yanlamasına düşünme (Lateral Thinking) olarak isimlendirdiği bu düşünme tarzının “rekabet üstü” bir durum yarattığını vurgulamaktadır. Yaratıcılığa dört farklı pencereden bakılabilir :

  • Yaratıcı kişi özellikleri.
  • Yaratıcı ürün özellikleri
  • Yaratıcı çevre özellikleri
  • Yaratıcı süreç özellikleri

Yaratıcı birey, çevresine eleştirel gözle bakan, sorun ve eksikleri gören bir düşünce yapısına sahiptir. Onun için dünyadaki hiçbir şey mükemmel ve tam değildir.  Okuduğu okulda verilen bilgiler ve eğitim onun için tatmin edici olmaktan ziyade onun zihninde yeni sorular uyandıran, yeni problemler üzerinde düşünmesini sağlar. Dünyadaki pek çok dahi seviyesindeki yaratıcı düşünüre bakıldığında, onların klasik okul sisteminde tatmin olmadıkları, kendi eğitimlerini sistem dışında öz disiplinleri ile giderdikleri görülebilir. Çünkü, yaratıcı bireyler meraklı olmaları ve kendi özel ilgi alanları nedeniyle öğretmenin sınıfta takip ettiği müfredatın dışında bir noktaya takılabilir sordukları sorular ile onu bunaltabilirler.

Arkadaşları tarafından garip, tuhaf insanlar olarak karşılanmalarına karşın farklı, sıra dışı fikirleri ve çözüm önerileri ile hayranlık uyandırırlar. Dışarıdan bakan biri için yalnız ve içedönük bir izlenim bıraksalar da, kendileri bu yalnızlık ve içedönüklük tercih edilir bir durum olabilir. Çünkü, yaratıcı düşünen kişiler sorunları gören, sorun bulan ve bunları çözmeyi kendilerine görev edinen kişilerdir. Menlo Park’ta ampul, elektronik oy sayma makinesi, gramofon gibi pek çok buluşa imza atan Edison, Uranyum’la yaptığı deneyler sırasında radyoaktiviteyi keşfeden Curie için acaba sosyal ilişkilere vakit ayırmak mı, yoksa zihinlerindeki problemlere sorular bulmak mı daha faz verici olduğu tartışılabilir.

Yaratıcı düşünen bireylerin kendileri ile ilgili farkındalıkları çok küçük yaşlardan itibaren derindir. Farklı olduklarını, orijinal düşünce ve çözümleri olduğunu bilirler ve bununla da gurulanırlar. Bu pozisyonu korumanın, buluş yapmanın emek, zaman ve sabır gerektirdiğinin farkındadırlar ve buna itirazları yoktur. Normal düşünen kişilere kıyasla daha fazla sabır ve azimle en mükemmel ve farklı çözüme ulaşmak için çalışırlar.

Yaratıcı ürün için bilimsel çalışmalara dayalı ön analizler yapılabilir. Ticari bir ürünün piyasaya çıkmadan önce alıcılar tarafından nasıl karşılanacağı testler vasıtayla ölçümlenebilmektedir. Günlük hayatta ise, bir ürünün uzak çağrışımlar içermesi,  orijinal olması vb. gibi kriterlerle kabaca değerlendirilmesi de mümkündür. Ayrıca Türk kültürü için adaptasyonu yapılmış geçerli ve güvenilir yaratıcı düşünce testleri de mevcuttur. Bu testler ülkemizde çok yaygın olmasa da, mevcut elemanların veya işe alınacak elemanların yaratıcı düşünebilme becerisini ölçümlemede kullanılmaktadır.

Yaratıcı çevre özellikleri, özellikle insan kaynakları uzmanları, personel müdürleri öğretmenler ve yönetim danışmanlarının ilgisini çeker. Bir kurumun maksimum verim ile çalışmasını sağlayacak unsurların başında iyi bir lider, yeni fikirlere açık olmak, değişimi yönetebilmek, demokratik bir ortam gelmektedir. Eğitimde veya kurumda yaratıcı düşüncenin geliştirilebilmesi ayrı bir bilgi deneyim birikimi kadar konu uzmanının danışmanlığını/ koçluğunu da gerektirmektedir. Profesyonel bir ekip veya bir iki uzmanın bir kurumda yaratıcı düşünce geliştirilebilir ve inovatif ürünlerle  hızlı büyüme sağlanabilir.

Yaratıcı süreç ise, dört fazdan oluşur. Üstün yaratıcıların doğal olan zihin işleyiş süreçleri yaratıcılık konusunda teorik ve uygulama bilgi ve deneyimine sahip bir uzmanın liderlik edeceği bir durumdur. Dünyadaki büyük cirolara ulaşmış başarılı kurumların çalışanlarının yaratıcı düşünce süreçlerini geliştirme ve ürüne dönüştürme konusunda daimi olarak üniversite veya uzmanlarla çalıştıklarını görmekteyiz. Dünyadaki kurumların büyük ve hızlı başarıların altında yaratıcı düşünme ve inovasyona dönüştürüldüğü gözlenmektedir.

admin

Yorum Yazın